Het budget voor de beurzen is afkomstig uit een dertigtal CultuurFondsen op Naam en uit het activiteitenbudget van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Voor 2010 was er € 1,3 miljoen beschikbaar voor beurzen. Het beurzenprogramma loopt als sinds 2002. Een paar honderd zeer talentvolle jonge mensen hebben inmiddels met een Cultuurfondsbeurs een vervolgopleiding of -onderzoek in het buitenland kunnen doen.

Voor informatie over het aanvragen van een Cultuurfondsbeurs of een beurs voor individuele aanvragers kun je terecht op cultuurfondsbeurs.nl De deadline voor het aanvragen van een Cultuurfondsbeurs is 1 april 2011. Op cultuurfondsbeurs.nl kun je zien welke studenten eerder een beurs hebben ontvangen en wat hun ervaringen waren.

Tot die tijd faciliteren de organisaties lokale initiatieven om actie te voeren met behulp van kenniscrisis.nl, de website die hiervoor is opgericht. Dat het protest op de verjaardag plaatsvindt van de staatssecretaris is ludiek bedoeld; het Malieveld vol betrokken studenten als cadeautje. Tevens pleiten de landelijke studentenkoepels voor een collegevrije dag op 21 januari.

De “Halbe Heffing”, zoals de organisaties de plannen van Zijlstra noemen, gaat niet alleen de student treffen. ook universiteiten en hogescholen worden beboet als studenten langer over hun studie doen.

ASVA-voorzitter Lodewijk Berkhout: “De hogescholen en universiteiten krijgen al jaren steeds minder geld per student. De gevolgen worden steeds zichtbaarder, de onderwijskwaliteit daalt. Studenten vinden het onrechtvaardig om meer te moeten betalen voor deze kaalslag”.

Ook in andere steden gaan studenten vandaag de straat op. In Engeland werd, ondanks massaal protest, het collegegeld wel verhoogd.

Uiteenlopende organisaties hebben de handen ineen geslagen om een landelijk protest neer te zetten. In navolging van de demonstraties in Den Haag en Groningen op 29 november jongstleden waar 3000 studenten op afkwamen,
verwachten de studentensteden Wageningen, Utrecht, Nijmegen en Amsterdam nu gezamenlijk meer dan 8000 studenten.

De studenten zijn het niet eens met de nieuwemaatregelen uit het regeerakkoord. Het kabinet wil elke student met meer
dan één jaar studievertraging een boete van 3000 euro opleggen, en eveneens de hogeschool of universiteit met 3000 euro korten. Dit gaat in vanaf studiejaar 2011-2012. Ook zijn er plannen om vanaf studiejaar 2012-2013 de studenten OV-kaart af te schaffen voor studenten met meer dan één jaar studievertraging. Als laatste zijn er plannen om de studiefinanciering tijdens de masterfase stop te zetten.

Het kabinet Rutte-Verhagen heeft in het regeerakkoord afgesproken dat studenten die meer dan één jaar studievertraging oplopen opeens drieduizend euro meer collegegeld zullen moeten gaan betalen en hun OV kwijtraken. Ook krijgt de hogeschool of universiteit een boete van drieduizend euro per student. Deze maatregel is gepland om vanaf het collegejaar 2011-2012 in te gaan.

De petitie is een initiatief van studentenbonden LSVb en ISO en verscheidene jongerenorganisaties.

Het volledige leenstelsel zou volgens de “ingewijden” die het ANP citeert van de baan zijn. Het huidige voorstel is een compromis tussen het leenstelsel van de VVD en de wens van het CDA om de basisbeurs te behouden.

Photo by kiki99

De gemiddelde inflatie ligt op 1,5% maar voor studenten valt dit hoger uit. Het CBS berekent de gemiddelde inflatie door een ‘mandje’ van verschillende prijzen met elkaar te wegen. De gemiddelde inflatie gaat over de gemiddelde Nederlander. Studenten hebben een ander uitgavenpatroon, waarin dit jaar de prijzen harder stijgen.

Volgens de kamerzoeksite Kamernet.nl steeg de gemiddelde prijs van een studentenkamer met 3,5%, terwijl de gemiddelde huurwoning maar 1,9% duurder werd. De prijs van benzine is ook niet hard gestegen, doordat de langzame groei van de wereldeconomie ook de olieprijs ook niet hard steeg. Door de OV-chipkaart consumeren studenten relatief weinig benzine, dus profiteren ze niet van de lagere benzineprijs.

Voedsel, kleding en horeca zijn een grotere kostenpost voor studenten. De katoenprijs is afgelopen jaar met 17% gestegen waardoor kleding aankomend jaar flink duurder gaat worden. Door de aanhoudende droogte is de graanoogst in het Zwarte Zee-gebied mislukt, waardoor de tarweprijs met 70% is gestegen. Hierdoor worden brood- en vleesproducten aankomend jaar ook duurder. Voor de productie van één kilo kip is drie kilo voer nodig, voor één kilo rundvlees is vijf kilo voer nodig. Ook de gestegen vleesconsumptie in India en China zet de voedselprijzen onder druk.

Met het bevriezen van de stufi bespaart de overheid zo’n 18 miljoen euro. Studenten leveren hiervoor twee of drie euro in de maand in. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer.

Het CDA wilde wel besparen door studenten die langer over hun studie doen dan dat de studie op papier kost, meer collegegeld te laten betalen. Het lijkt er op dat de drie partijen deze maatregel willen invoeren in plaats van de basisbeurs af te schaffen. Het Hoger Onderwijs Persbureau maakte deze geruchten kenbaar via verschillende websites van studentenkranten, waaronder Trajectum.

Studiefinanciering
Van de drie partijen streed de VVD fel voor de afschaffing van de basisbeurs ten gunste van een sociaal leenstelsel. CDA én PVV maakten zich in de verkiezingen juist hard voor het in stand houden van de studiefinanciering. Het CDA bespaart liever door het verhogen van het collegegeld voor studenten die langer over hun studie doen dan het voorgeschreven aantal jaar. De studiefinanciering en het collegegeld bleken belangrijke geschilpunten in de verkiezingen, maar ook in de onderhandelingen?

OCW
Onderwijsweblog Scienceguide maakt vandaag bekend dat er hardnekkige geruchten rondgaan dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) niet ongeschonden uit de onderhandelingen komt. Het weblog laat weten dat veel beleidsterreinen overgeheveld zullen worden naar Economische Zaken. OCW levert dan flink aan invloed in.

Hiermee valt de aanvullende beurs voortaan onder dezelfde regels als de basisbeurs. Tot 1 februari mogen studenten besluiten hun studie te staken zonder dat ze studiefinanciering terug hoeven te betalen. Daarna veranderen de basisbeurs en aanvullende beurs in een lening. Ze worden pas in een gift omgezet als de student daadwerkelijk zijn diploma op zak heeft. Hiermee valt de aanvullende beurs nu ook onder de prestatienorm voor de basisbeurs.

De ESU, een koepelorganisatie waar o.a. de LSVb lid van is, pleit voor hogere studiefinanciering om de financiële onzekerheid bij armlastige studenten weg te nemen. Dat zou het studietempo ten goede komen, meent de bond.

Photo by seven_resistMaar algeheel gejubel blijft uit bij de oosterburen. De linkse oppositie (SPD, Groenen en Die Linke) onthield zich van stemming omdat de stufi­verhoging slechts een “druppel op een gloeiende plaat” zou zijn. Verder moet het plan moet nog door de Bondsraad, waarin de deelstaten vertegenwoordigd zijn, en juist die kunnen nog wel eens dwars gaan liggen. De Länder mogen namelijk het leeuwendeel van de investeringen op zich nemen. Een eerdere belofte van kanselier Merkel en onderwijsminister Schavan om het bondsaandeel in het onderwijs op te schroeven van 10% naar 40%, overleefde de eurocrisis niet en de coalitie­partijen hebben geen meerderheid in de Bondsraad.

Ook het onderwijsveld heeft er weinig vertrouwen in. Voorzitter Margret Wintermantel van hogescholenkoepel HRK noemt het plan in huidige vorm “onuitvoerbaar.” Voorzitter Ulrich Thöne van docentenvakbond GEW uitte eerder al scherpe kritiek op het gesteggel tussen regering en deelstaten over de investeringen. Of de duizenden die eerder deze maand de straat op gingen aanleiding zullen zien voor meer actie, is nog afwachten.

Op het gebied van hoger onderwijs zal de formatie ook nog problemen op kunnen leveren. Het CDA en de PVV zijn voor het behouden van de basisbeurs. Zeker het CDA heeft zich hierop ingegraven in de campagne waar der basisbeurs een speerpunt was. De VVD was juist de partij die voor het meest verstrekkende sociaal leenstelsel ging. Studenten lenen het geld dat eerder in de vorm van aanvullende beurs en basisbeurs werd verstrekt. Daarnaast lieten de CPB cijfers zien dat de VVD wil investeren in onderwijs, terwijl zowel de PVV en de VVD willen bezuinigen.

Maar de formatie lijkt al te sneuvelen voordat de koehandel over deze inhoudelijke verschillen ook maar is begonnen. Tijdens de verkiezingen gaf Rutte aan voor 1 juli de formatie rond te willen hebben. Dat betekent dat Rutte moet gaan flirten met voormalig tegenstander Cohen.

Van de partijen die kans maken om te regeren waren de PVV en het CDA voor het behouden van de basisbeurs. Daarnaast wilde het CDA het collegegeld verhogen voor studenten die langer over hun studie doen. De VVD zal hier dus enigszins op tegenstand stuitten als het gaat om studiefinanciering. Maar aangezien Wilders de basisbeurs niet als breekpunt heeft geformuleerd en hij zelfs al begint te tornen aan het voormalige breekpunt van de AOW-leeftijd en het CDA behoorlijk is afgestraft door de kiezer, zal deze coalitie waarschijnlijk wel kiezen voor een sociaal leenstelsel.

De PvdA, D66 en GroenLinks waren al voor een sociaal leenstelsel. Het grote verschil met de VVD is dat de andere partijen voor behoud van de aanvullende beurs zijn en de VVD van de gehele studiefinanciering een lening wil maken. Dat er een sociaal leenstelsel komt lijkt onvermijdelijk. De vraag is eerder hoe het leenstelsel er precies uit gaat zien.

Toch ontvingen ondertekenaars van de petitie een stemoproep om toch vooral vóór de basisbeurs en dús op het CDA te gaan stemmen. “Stemmen! Laat van je horen en stem op 9 juni CDA,” is de niet mis te verstane boodschap die Marja van Bijsterveldt (staatssecretaris hoger onderwijs) Jan Jacob van Dijk (Tweede Kamerlid) en Jeroen van Velzen (voorzitter CDJA) ondertekenden. De belofte om gegevens alleen in het kader van de actie te gebruiken is in verkiezingstijd maar even overboord gezet.

Ook ondertekenaars van de actie stopplasterk.nl, ondertekend door ruim 30.000 jongeren, ontvingen een mailtje. Deze actie was gericht tegen het duurder maken van een tweede studie en werd nota bene ondersteund door de jongerenorganisaties van de PvdA en D66. Daarnaast werd ook hier beloofd om gegevens alleen voor de actie te gebruiken en niet voor andere doeleinden.

Omdat moslims van hun geloof niet mogen lenen wordt hoger onderwijs voor deze studenten ontoegankelijker. De studentenbonden willen dat hier naar wordt gekeken wordt. Ook moet het aankomende kabinet goed onderzoeken wat de gevolgen van het afschaffen van de basisbeurs zijn voor studenten uit economisch ‘zwakkere milieus’.

“Een onzinverhaal”, reageert Zeki Arslan van Forum, instituut voor multiculturele vraagstukken in Trajectum. “Het is een bizar argument. Er zal vast incidenteel een persoon zijn voor wie dit geldt, maar ik heb nog nooit zo iemand ontmoet. Dan moet het wel een echte fundamentalist zijn. Het is iets heel anders dan bijvoorbeeld geen varkensvlees eten. De andere argumenten van de studentenbonden zijn veel zinniger: jongeren uit arme gezinnen zullen misschien vaker aarzelen te gaan studeren als de basisbeurs wordt afgeschaft.”

Photo by danbri

Onder het motto “geen studiebeurs, maar faciliteren” doet Heel NL een aantal ingrijpende voorstellen. Faciliteren blijkt een ruim begrip: al het onderwijs wordt gratis. Niet alleen is er geen collegegeld, ook worden boeken, laptops, verzekeringen en kamers (!) kosteloos verstrekt. Dit geldt niet alleen voor de eerste studie, maar ook voor de tweede, de derde, etc., zolang de studies met goed gevolg worden afgelegd, binnen een bepaalde termijn. Die termijn wordt overigens niet expliciet gemaakt in het verkiezingsprogramma. Wie de termijn overschrijdt, moet alles zelf gaan betalen.

En: eerlijk zullen we alles delen. “Zodra de benodigde materialen niet meer nodig zijn of als men de studie staakt, worden deze doorgegeven aan de volgende student. Men verlaat onmiddellijk de geboden huisvesting, zodra men de studie stopt of in een andere stad gaat studeren.” Heel NL wil deze maatregelen bekostigen door de overheadkosten van scholen en universiteiten te reduceren, te snijden in het aantal managers en door “centrale inkoop en onderhandeling.”

Heel Nederland doet overigens niet mee in de kieskringen Groningen, Leeuwarden, Lelystad, Amsterdam, Haarlem, Den Haag en Middelburg, omdat daar niet voldoende handtekeningen werden opgehaald. Holisten in deze kieskringen moeten misschien toch MenS overwegen.

Rita Verdonks partij Trots op Nederland is, zoals bekend, “niet links, niet rechts, maar recht door zee.” De partij staat al tijden op nul zetels in de peilingen. Over hoger onderwijs maakt TON precies één opmerking in het verkiezingsprogramma: “Meer voor minder geld, dat kan! Onze universiteiten moeten tot de top van de wereld behoren.” Op de standpuntenpagina van de partij is ook niets te vinden over studiefinanciering, collegegeld, universiteiten, hogescholen of studentenkamers, maar de jongerenorganisatie JongTrots biedt uitkomst: Trots op Nederland is vóór behoud van zowel de stufi als de ov-studentenkaart.

Photo by PinkMooseOok de Partij voor Mens en Spirit is wars van “overleefde begrippen als links of rechts.” In plaats daarvan wil MenS “modernspirituele principes vertalen naar politieke uitgangspunten,” uitgaande van de vier peilers “liefde, authenticiteit, bewustwording en holisme” en de gedachte dat de mens een “geestelijk energetisch wezen” is. Concreter is de partij tegen de basisbeurs: men wil kinderbijslag, stufi en nog een paar regelingen samenvoegen tot een “leeftijdsafhankelijk budget waarmee [ouders of studenten] een basispakket eten en drinken (excl. versnaperingen) en kleding kunnen betalen.”

Het collegegeld wordt door MenS afgeschaft en studieboeken en ziektekostenverzekering worden gratis. De partij becijfert dat studenten dan nog zo’n €165 in de maand nodig zouden hebben. Huisvesting is niet in het budget meegenomen: uitwonende studenten kunnen bij de overheid bijlenen.

Photo by mjk23De Partij voor de Dieren van Marianne Thieme en ex-SP-spindoctor Nico Koffeman doet haar best het imago van one-issue-partij af te schudden. De partij heeft dan ook het negende en laatste hoofdstuk van haar verkiezingsprogramma gewijd aan andere dingen dan dierenwelzijn en milieu, en dus ook aan onderwijs. De mening van de PvdD over hoger onderwijs is zo bondig dat we die even copy-pasten, met commentaar [in vierkante haken].

• Collegegelddifferentiatie en selectie aan de poort vormen onnodige belemmeringen in de toegang tot het onderwijs.
• Het collegegeld voor tweede studie gaat niet omhoog.
• Het stelsel van studiefinanciering wordt niet gewijzigd. [Basisbeurs dus, geen leenstelsel. Collegegeld staat los van de stufi.]
• Sponsoring van het onderwijs en schoolboeken door commerciële partijen moet worden verboden om de onafhankelijkheid van onderwijs en wetenschappelijk onderzoek te waarborgen. [Let op: geen woord over non-profit belangenorganisaties.]

Photo by Marco RaaphorstWat wel een one-issuepartij is, of, in de eigen woorden, een themapartij, is de nieuwe Piratenpartij. Deze partij van digitale vrijdenkers wil zich inzetten voor online privacy en hervorming van het auteursrecht. “Vrije toegang tot onderwijs” is één van hun speerpunten, want “in de informatiemaatschappij is onderwijs tot en met het hoogste niveau een burgerrecht.” Hoe die ultieme toegankelijkheid geregeld moet worden, wordt in het verkiezingsprogramma niet ingevuld in termen van stufi of collegegeld.

Wesley Schwengle, nr. 6 op de kieslijst van de Piratenpartij, laat desgevraagd weten dat hij verwacht geld te kunnen besparen door het gebruik van open access: als onderwijsmateriaal gebaseerd wordt op openbare bronnen, wordt het goedkoper en “blijft er geld over om aan andere zaken geld uit te geven. Denk dan aan collegegeld, salarissen van leerkrachten en/of studiefinanciering.”

Verder zijn de piraten voor openbaar toegankelijke videocolleges, open source onderwijsomgevingen en vrije toegang tot wetenschappelijke resultaten. Patenten zijn uit den boze, vooral als kennis geproduceerd is met overheidsgeld.