Inmiddels zijn meer dan vijftienduizend studenten in Den Haag aanwezig en nog duizenden onderweg. De Kenniscrisis-manifestatie is daarmee de grootste studentendemonstratie in bijna twintig jaar. Nog eens 14.000 mensen die niet bij de demonstratie konden zijn, lopen mee in een digitaal protest via pixelprotest.

Hoogleraren en bestuurders beschuldigden tijdens de academische zitting staatssecretaris Zijlstra van “jokken en liegen” en “publiek bedrog”. De “draconische maatregelen” die dit kabinet voorstelt, gaan volgens de aanwezige hoogleraren een zware hypotheek leggen op de ‘kenniseconomie Nederland’. Ook oud-minister Veerman schaarde zich aan de zijde van hoogleraren en studenten. Hij stelde dat “zaaien en verzorgen aan het oogsten vooraf gaan.”

In de aanloop naar de actie op 21 januari zijn lokale groepen druk bezig met het organiseren van busvervoer naar Den Haag en worden er verschillende acties gevoerd. Vanaf 17 januari wordt onder de noemer studiemarathon in Amsterdam, Groningen en Den Haag bijvoorbeeld 72 uur college gegeven.

Note: There is a poll embedded within this post, please visit the site to participate in this post's poll.

Op de manifestatie zullen sprekers uit het onderwijsveld, het bedrijfsleven en de politiek inhaken op de plannen voor de Halbeheffing. Vanaf 12.30u is de inloop voor de manifestatie. Het programma zal eindigen om 15.30. De organisatie is zich aan het opmaken voor een grootse manifestatie. ‘Dit zou wel eens het grootste studentenprotest kunnen worden sinds 1988.’aldus Sander Breur (LSVb). 21 januari is tevens de verjaardag van staatssecretaris Halbe Zijlstra. Sander Breur: ‘Voor hem hebben we een speciaal verjaardagscadeau in petto.’

Eerder demonstreerden duizenden studenten in verschillende steden al tegen de onderwijsbezuinigingen. In aanloop naar de landelijk actiedag staan verschillende acties gepland, zoals een wedstrijd voor het beste protestlied.

Het gevolg zal zijn dat de onderwijscapaciteit met 15 procent daalt en studenten 15 procent minder direct onderwijs zullen ontvangen. De bezuiniging op het onderzoek, als gevolg van directe bezuinigingen en het wegvallen van de bijdrage uit de aardgasbaten aan het wetenschappelijk onderzoek, zal tot gevolg hebben dat minder promovendi kunnen worden aangesteld en dat het aantal publicaties met 10 procent daalt, aldus de collegevoorzitter.

De Wijkerslooth riep studenten dan ook op te gaan demonstreren op 21 januari, de landelijke actiedag tegen de bezuinigingen op hoger onderwijs. Eind vorig jaar lieten studenten al van zich horen middels diverse acties.

Met de bezetting hopen de actievoerders het signaal af te geven dat de bezuinigingsplannen desastreuze gevolgen hebben voor de kenniseconomie en daarom onacceptabel zijn. Vorig collegejaar was er ook een korte bezettingsgolf. Toen werd er geprotesteerd tegen het afschaffen van de basisbeurs en tegen lokale zaken, zoals het opheffen van het Ublad, de universiteitskrant van de Universiteit Utrecht.

Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt liet eerder weten na acties geen handreikingen meer te doen. Zij vindt de kabinetsplannen reëel.

De actiebereidheid onder de studenten is hoog. Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt deed vorige week een handreiking. In plaats van na een jaar uitloop, zou het collegegeld na twee jaar uitloop omhoog gaan. Sander Breur van de Landelijke Studentenvakbond noemde het ” een kleine handreiking” en liet weten dat de acties doorgaan.

Ook universiteiten en hogescholen zijn niet te spreken over de plannen van het kabinet. Zij krijgen een boete voor elke langstudeerder van 3000 euro. De vereniging van Nederlandse Universiteiten liet eerder aan de Kamer weten dat de geplande bezuinigingen de universiteiten hard treffen. Daarnaast waarschuwt de koepel van universiteiten dat door de maatregelen minder studenten zullen afstuderen en dat studenten minder kansen krijgen zich te ontplooien.

Tot die tijd faciliteren de organisaties lokale initiatieven om actie te voeren met behulp van kenniscrisis.nl, de website die hiervoor is opgericht. Dat het protest op de verjaardag plaatsvindt van de staatssecretaris is ludiek bedoeld; het Malieveld vol betrokken studenten als cadeautje. Tevens pleiten de landelijke studentenkoepels voor een collegevrije dag op 21 januari.

De “Halbe Heffing”, zoals de organisaties de plannen van Zijlstra noemen, gaat niet alleen de student treffen. ook universiteiten en hogescholen worden beboet als studenten langer over hun studie doen.

ASVA-voorzitter Lodewijk Berkhout: “De hogescholen en universiteiten krijgen al jaren steeds minder geld per student. De gevolgen worden steeds zichtbaarder, de onderwijskwaliteit daalt. Studenten vinden het onrechtvaardig om meer te moeten betalen voor deze kaalslag”.

Ook in andere steden gaan studenten vandaag de straat op. In Engeland werd, ondanks massaal protest, het collegegeld wel verhoogd.

Uiteenlopende organisaties hebben de handen ineen geslagen om een landelijk protest neer te zetten. In navolging van de demonstraties in Den Haag en Groningen op 29 november jongstleden waar 3000 studenten op afkwamen,
verwachten de studentensteden Wageningen, Utrecht, Nijmegen en Amsterdam nu gezamenlijk meer dan 8000 studenten.

De studenten zijn het niet eens met de nieuwemaatregelen uit het regeerakkoord. Het kabinet wil elke student met meer
dan één jaar studievertraging een boete van 3000 euro opleggen, en eveneens de hogeschool of universiteit met 3000 euro korten. Dit gaat in vanaf studiejaar 2011-2012. Ook zijn er plannen om vanaf studiejaar 2012-2013 de studenten OV-kaart af te schaffen voor studenten met meer dan één jaar studievertraging. Als laatste zijn er plannen om de studiefinanciering tijdens de masterfase stop te zetten.

Photo by roel1943

De vakbonden eisen 1,25% loonsverhoging voor universitair personeel en werkgelegenheidsgaranties. De Vereniging van Universiteiten (VSNU) houdt vast aan de nullijn: geen salarisverhoging, om de werkgelegenheid op peil te houden. “Een procent loonsverhoging is vierhonderd à vijfhonderd banen,” rekent onderhandelaar Hugo Levie van de VSNU voor aan Erasmus Magazine. Dit terwijl er bij de lagere overheden wel loonsverhogingen komen. De VSNU vreest harde bezuinigingen zodra een nieuw kabinet aantreedt.

In het hbo is wel een akkoord gesloten: 0,4% erbij en een eenmalige bonus van €460.

De Duitse actiecomités spreken op hun nieuwsticker van duizenden demonstranten in het hele land. De studenten willen o.a. minder prestatiedruk en minder hoge collegegelden. Volgens de Süddeutsche Zeitung genieten ze de steun van veel docenten. Voor komend weekend zijn vervolgacties aangekondigd.

Toch ontvingen ondertekenaars van de petitie een stemoproep om toch vooral vóór de basisbeurs en dús op het CDA te gaan stemmen. “Stemmen! Laat van je horen en stem op 9 juni CDA,” is de niet mis te verstane boodschap die Marja van Bijsterveldt (staatssecretaris hoger onderwijs) Jan Jacob van Dijk (Tweede Kamerlid) en Jeroen van Velzen (voorzitter CDJA) ondertekenden. De belofte om gegevens alleen in het kader van de actie te gebruiken is in verkiezingstijd maar even overboord gezet.

Ook ondertekenaars van de actie stopplasterk.nl, ondertekend door ruim 30.000 jongeren, ontvingen een mailtje. Deze actie was gericht tegen het duurder maken van een tweede studie en werd nota bene ondersteund door de jongerenorganisaties van de PvdA en D66. Daarnaast werd ook hier beloofd om gegevens alleen voor de actie te gebruiken en niet voor andere doeleinden.

Eerste spreker was GroenLinks-wethouder Maarten van Poelgeest, oud-voorzitter van de LSVb. Hij brak, voor een publiek met borden en spandoeken vóór de basisbeurs, een lans voor een academicibelasting. Zijn betoog werd met gemengde gevoelens ontvangen door de actievoerders. Partijgenoot Tofik Dibi kwam er minder genadig vanaf met de opmerking dat “volgende week hier misschien de schoonmakers staan” en dat de studenten dus “over hun schaduw moeten heenspringen.”

Dat gold niet voor SP-leider Emiel Roemer, die een groot applaus voor de opmerking “blijf met je tengels van de stufi af” kreeg vanuit het midden van de menigte, overigens ook de plaats waar zich een grote meute SP-leden in rode shirts had verzameld. Roemer wil het geld bij “de banken” vandaan trekken. Zijn partijgenoot Jasper van Dijk ontlokte met een uitgebreider betoog met dezelfde strekking ook veel gejoel, maar weinig van de groene kaartjes die de organisatie intussen had uitgedeeld om steun aan stellingen te betuigen.

CDA-staatssecretaris Marja van Bijsterveldt ontving een mild applausje voor de term “asociaal leenstelsel.” “We hebben al een schuld,” meent zij: “de staatsschuld die de komende generatie op de schouders drukt.” Van Bijsterveldt bevestigde dat het CDA collegegeldverhoging wil voor topuniversiteiten als University College (maar “voor een gewone universiteit betaal je gewoon collegegeld”) en werd betrapt op de CDA-plannen voor de ov-studentenkaart. Sprak ze eerst van een “volledige ov-jaarkaart,” later ging het alsnog over de trajectkaart die het CDA in zijn verkiezingsprogramma heeft opgenomen.

PvdA’er Jeroen Dijsselbloem verdedigde het leenstelsel dat zijn partij voorstelt door te beloven dat de schuld nog altijd na 15 jaar vervalt en dat de aanvullende beurs blijft bestaan.

De liberalen brachten het er nog slechter vanaf voor de menigte studenten, waarvan het voorste gedeelte vooral bevolkt werd door linkse actievoerders van SP, SOS en Internationale Socialisten. Mark Harbers (VVD) moest boegeroep overschreeuwen om het leenstelsel te verdedigen; de VVD-jongerenorganisatie JOVD pakte het slimmer aan met een vliegtuigje met banner (“I ♥ sociaal leenstelsel”).

D66’er Boris van der Ham tenslotte, deed een dappere poging op schreeuwtoon in discussie te gaan met één van de demonstranten voor hem: “als je een echte socialist bent, en je gaat meer verdienen, dan betaal je ook meer terug!” Ook zijn jonge partijgenoten waren aanwezig op het hoekje van het Museumplein met het spandoek dat zij eerder aan het LSVb-pand hadden gehangen. Het lukte andere actievoerders niet dit spandoek te vernielen.

Het interview verschijnt terwijl de LSVb en andere studentenorganisaties aan het optrommelen zijn voor de demonstratie van komende vrijdag. En ook daarover is nieuws: staatssecretaris Van Bijsterveldt (OCW, CDA) zal op het Museumplein aanwezig zijn om de menigte toe te spreken.

Hoeveel mensen er op die demo aanwezig zullen zijn is moeilijk te voorspellen, maar op Facebook hebben zich op het moment van schrijven 968 mensen aangemeld. Vanuit Eindhoven komen bussen met demonstranten op kosten van de TU/e en volgens de Groninger Studentenbond hebben zich tot nu toe zo’n 75 mensen aangemeld voor het gratis busvervoer dat de RUG verzorgt.

Studentenvakbond AKKU heeft aangekondigd met een spandoek te komen protesteren tegen afschaffing van de basisbeurs.

Actiejaar
Het is de afgelopen jaren moeilijk gebleken om studenten massaal de straat op te krijgen om te protesteren. Toch is dit collegejaar getekend door vele kleinere acties, van demonstraties tot bezettingen van universiteitsgebouwen. Op de Facebook-pagina die voor de actie op 21 mei is gemaakt, hebben op moment van schrijven in ieder geval een kleine 400 studenten laten weten naar het Museumplein te komen.

Bussen uit Groningen
De Rijksuniversiteit Groningen zet zelfs bussen in om Groningse studenten te faciliteren om ook hun stem in Amsterdam te laten horen. Dat meldt studentenvakbond GSb, die het busvervoer coördineert.

De definitieve verkiezingsprogramma’s druppelen intussen binnen. GroenLinks had een week geleden verkiezingscongres, PvdA en SP de afgelopen week. Geen van drieën heeft het definitieve programma al online staan, maar de LSVb twittert dat de PvdA een motie heeft aangenomen om de OV-studentenkaart te behouden. Het vervangen van de basisbeurs door een sociaal leenstelsel blijft echter overeind, ook al demonstreerden studenten op het partijcongres tegen deze maatregel. Volgens de studenten zorgt het afschaffen van de basisbeurs voor ontoegankelijk onderwijs. Cohen zei op het congres dat dit niet het geval is omdat er naar draagkracht terugbetaald wordt.

De SP wil nog steeds de basisbeurs behouden en laat haar jongerenorganisatie ROOD hiervoor actievoeren, onder de naam “Comité Stufi moet Blijven” (niet te verwarren met ReddeStufi.nl).

Intussen blijft GroenLinks voor studietaks: een systeem waarbij studenten een studieloon krijgen dat terugbetaald wordt door na het afstuderen een percentage extra inkomstenbelasting te laten betalen. Doordat elke werkende afgestudeerde dit betaalt, wordt het studieloon collectief betaald. De hoogte van de belasting is wel afhankelijk van het aantal studiejaren, waardoor sneller studeren loont.

De PvdA verdedigde haar voorstel door te stellen dat afgestudeerden met lage inkomsten naar draagkracht terug moeten betalen. Jonas Sweep, voorzitter van de Nijmeegse studentenvakbond AKKU: “Dit argument is misleidend. Door het aflossen naar draagkracht, betaal je niet minder. Je doet er veel langer over om je schuld terug te kunnen betalen en vanwege de rente over je studieschuld betaal je zelfs meer.” Een verpleegkundige en een tandheelkundige studeren allebei ongeveer even lang, maar een tandarts is na een paar maanden van zijn studielening af, terwijl een verpleegkundige mogelijk levenslang aan een schuld vastzit.

PvdA-leider Cohen probeerde de studenten gerust te stellen door te verzekeren dat er alleen terugbetaald hoeft te worden als het inkomen dat toelaat. Volgens Cohen is het stelsel zoals hij dat voor zich ziet, prima uit te leggen en zal hij studentensteden afreizen om dit te gaan doen.

De Partij van de Arbeid stelt komende zondag haar verkiezingsprogramma vast. De afdelingen Hoorn, Rheden/Rozendaal, Rotterdam, Enkhuizen, Arnhem, Tilburg en Amsterdam Geuzenveld-Slotermeer hebben een amendement ingediend om de basisbeurs te behouden.

(Foto Comité S.O.S.)